Baada ya kujifungua mtoto wangu wa pili, niliangalia kioo na kusimama kimya. Sikusijua uso ule. Nilikuwa nimechoka, nilikuwa na uzito wa ziada wa kilo 18, na kila wakati nilipojaribu “kujirekebisha,” mwili wangu ulikataa. Marafiki walisema, “Subiri tu, utarudi kawaida.” Madaktari walisema, “Pungua sukari.” Lakini hakuna aliyeniambia ukweli muhimu zaidi — mwili wangu ulikuwa ukipigana vita vya homoni, na mimi nilikuwa nikijaribu kushinda vita hivyo kwa silaha zisizo sahihi. Baada ya miezi minane ya kujaribu njia mbalimbali, hatimaye niligundua mpango ambao ulifanya kazi — na ndani ya wiki 8, nilikuwa nimepoteza kilo 12. Leo, nataka kukushirikisha hatua hizo nne zilizonibadilisha. Kwa sababu wewe pia unastahili kujua ukweli.
Kwa Nini Mwili Wako Unashikilia Uzito Hata Unapojibu Bidii
Kwanza, hebu tuwe wazi kuhusu kitu kimoja muhimu: kupoteza uzito baada ya kujifungua — au katika miaka yako ya thelathini na arobaini — si suala la nguvu ya mapenzi. Si kwa sababu hujajaribu vya kutosha. Ni kwa sababu homoni zako zimebadilika, na mwili wako unajibu mabadiliko hayo kwa njia ambayo mara nyingi tunaita “kushindwa kujiudhibiti.”
Cortisol — homoni ya msongo wa mawazo — inapanda juu wakati unalala kidogo, unafanya kazi nyingi, na unahangaika na mtoto mdogo. Insulini inakuwa ngumu zaidi kusimamia. Estrojeni na progesteroni zinapanda chini. Na matokeo? Mwili wako unashikilia mafuta, hasa tumboni, kama silaha ya kujilinda dhidi ya hatari inayoonekana.
Wengi wetu tunafanya makosa yanayozuia kupoteza uzito wakati wa mabadiliko ya homoni — kama vile kula kidogo sana au kufanya mazoezi ya nguvu kupita kiasi — ambayo yanazidisha tatizo badala ya kulitatua. Nilianza kupona pale tu nilipoacha kujaribu kulazimisha mwili wangu na kuanza kusikiliza ishara zake.
Hatua ya Kwanza: Anza na Damu, Si na Mizani
Hatua ya kwanza niliyochukua — na ambayo ilikuwa ya mabadiliko makubwa — ilikuwa kwenda hospitali na kuomba vipimo vya homoni. Si kwa sababu nilikuwa mgonjwa, bali kwa sababu nilitaka kujua ukweli wa kimwili kuhusu mwili wangu.
Matokeo yalinishangaza. Tezi yangu ya thyroid ilifanya kazi kidogo kuliko kawaida. Insulini yangu ilikuwa juu. Vitamini D ilikuwa chini sana. Hii yote iliathiri uwezo wangu wa kupoteza uzito — na hakuna lishe wala mazoezi yaliyoweza kunisaidia bila kushughulikia mambo hayo kwanza.
Usikimbie kwenda gym au kuanza chakula kipya bila kujua hali ya homoni zako. Zungumza na daktari wako, omba vipimo vya TSH, insulini, progesterone, na vitamini D. Vipimo hivi ni ramani ya safari yako. Bila ramani, unazunguka gizani.
Hatua ya Pili: Badilisha Chakula Polepole — Usianze Vita
Mara ya kwanza nilipojaribu kupoteza uzito, niliamua kuacha kila kitu mara moja — sukari, wanga, nyama nyekundu, mafuta. Ndani ya siku tano, nilikuwa na hasira, nilikuwa na maumivu ya kichwa, na nilikuwa nikipigana na familia yangu kwa sababu ya kitu kidogo. Lishe kali ilinifanya niwe mbaya zaidi, si bora.
Nilijifunza kwamba mwili unaopigana na msongo wa mawazo unahitaji mabadiliko ya polepole na ya upole, si msongo zaidi. Badala ya kuacha kila kitu, nilianza na hatua ndogo ndogo:
- Niliongeza mboga za majani kwenye kila mlo badala ya kuondoa vitu.
- Nilibadilisha uji wa unga mzungu na uji wa wimbi au mtama.
- Nilianza kula protini zaidi asubuhi — mayai, dengu, au kunde.
- Nilikuwa makini na vyakula vinavyosaidia homoni zangu kufanya kazi vizuri.
Kwa bahati nzuri, Kenya ina utajiri wa vyakula vya asili ambavyo vinasaidia mfumo wa homoni. Niligundu kuhusu vyakula vya kawaida Kenya vinavyosaidia homoni zako kufanya kazi vizuri — na kuongeza baadhi yao kwenye lishe yangu ya kila siku kulibadilisha mchezo mzima. Viazi vikuu, kunde, mchicha, na mbegu za chia — vyakula rahisi, vya bei nafuu, vya nguvu kubwa.
Hatua ya Tatu: Dakika 20 za Mazoezi Yanayofaa Homoni
Nilikuwa nikiamini kwamba kupoteza uzito kunahitaji masaa marefu kwenye gym. Nilipanga kwenda kila siku. Niliweka jina kwenye orodha ya darasa la aerobics saa sita asubuhi. Na baada ya wiki mbili, niliacha — kwa sababu ilikuwa haiwezekani na mtoto mdogo, kazi, na jukwaa za nyumba.
Daktari wangu aliniambia kitu ambacho kilinishangaza: kwa mwanamke mwenye cortisol ya juu, mazoezi ya nguvu kupita kiasi yanazidisha cortisol zaidi — na kuzuia kupoteza uzito. Nilichohitaji haikuwa kuteseka gym, bali mazoezi yanayofaa hali ya homoni zangu.
Nilianza na dakika 20 tu kwa siku, mara tatu kwa wiki. Muundo wangu ulikuwa:
- Dakika 5: Kutembea kwa kasi — nje ya nyumba, hewani safi.
- Dakika 10: Mazoezi ya nguvu ya mwili (squats, lunges, push-ups) bila vifaa.
- Dakika 5: Kupumzika na kupumua kwa makini — yoga rahisi.
Mazoezi haya mafupi, ya kudhibitiwa yalisaidia kupunguza cortisol, kujenga misuli iliyosaidia kuchoma mafuta, na kunipatia nguvu badala ya kunichoshea. Wiki ya tatu, nilianza kupenda mazoezi yangu ya asubuhi. Ni muujiza wa kweli ulitokea hapo.
Hatua ya Nne: Jenga Jamii Yako — Nguvu Inakuja Pamoja
Hii ndiyo hatua ambayo wengi wetu tunapuuza — na ndiyo iliyofanya tofauti kubwa zaidi kwangu. Nilipokuwa nikijaribu kupoteza uzito peke yangu, nilikuwa nikiacha kila wiki. Nilikuwa sina mtu wa kunieleza jinsi nilivyohisi. Hakuna aliyenielewa kwamba haikuwa tu kuhusu chakula — ilikuwa kuhusu uchovu, majukumu, msongo wa akili, na kutojua kama nilikuwa nikifanya vizuri.
Niliamua kuanzisha kikundi kidogo cha WhatsApp na wanawake wanne wengine waliokuwa na hali kama yangu. Tulishirikiana mapishi, tulipiga picha za milo yetu, tuliadhimishana mafanikio madogo, na tulisaidiana wakati wa kukata tamaa. Nguvu ya jamii ndogo ni silaha ambayo haionekani kwenye kitabu chochote cha lishe, lakini ni muhimu zaidi.
Unapojua kwamba mtu mwingine anakungoja hesabu, unaamka hata wakati hutaki. Unaposhirikiana mafanikio yako na wengine, furaha inakuwa mara mbili. Na unapokwama, una mkono unaokusaidia kurudi njiani — bila hukumu, bila aibu.
Matokeo Halisi Yanakuja — Lakini Unahitaji Mpango Unaofaa
Baada ya wiki 8 za kufuata hatua hizi nne, nilikuwa nimepoteza kilo 12. Lakini zaidi ya mizani, nilikuwa nimerejeshewa kitu ambacho nilikuwa nimekisahau — nguvu, utulivu, na imani kwa mwili wangu. Sikujisikia kama nilikuwa nikijitesa. Nilijisikia kama nilikuwa nikijitunza.
Mpango unaoshughulikia homoni hauzalishi matokeo ya ajabu usiku mmoja — lakini unazalisha matokeo ya kweli na ya kudumu. Tofauti kati ya siku ya kwanza na wiki ya nane ni mkubwa sana unaostahili subira hiyo.
Wewe ni mwanamke wa nguvu anayestahili zaidi ya lishe za mateso na masaa ya kuteseka. Unastahili mpango unaokuheshimu, unaoshughulikia mwili wako wote — homoni, akili, na roho. Anza leo kwa hatua moja ndogo: piga simu daktari wako na kuomba vipimo vya homoni. Hiyo ndiyo sehemu ya kwanza ya safari yako ya kweli. Usikae ukingoja hali itabadilika peke yake — chukua hatua leo, kwa sababu mwili wako unakungoja ufanye hivyo.